Kalsiyum Petrolyum Sülfonat ya da İngilizce ismiyle Calcium Petroleum Sulfonate,, petrol kökenli sülfonik asitlerin kalsiyum tuzlarını kapsayan, yağ bazlı formülasyonlarda metal yüzey koruması, pas kontrolü ve korozyon inhibitörü fonksiyonları için tercih edilen oil-soluble calcium sulfonate sınıfıdır. Calcium Petroleum Sulfonate – Kalsiyum Petrolyum Sülfonat, özellikle rust preventive oil, metal protection fluid, metalworking oil, corrosion preventive compound ve endüstriyel yağlayıcı sistemlerinde yağ fazı uyumluluğu ile metal yüzey afinitesinin birlikte gerektiği uygulamalarda kullanılır.

 

Kalsiyum petrolyum sülfonat, petrol sülfonik asidin kalsiyum oksit veya kalsiyum hidroksit ile nötralize edilmesinden elde edilen, yağda çözünen bir kalsiyum tuzudur. Ürün ailesinin diğer üyelerinden farklı olarak burada asıl değer, sadece yüzey aktivitesinde değil; kontrollü karbonatlama ile kazandırılan yüksek alkali rezervde, yani TBN (Total Base Number) değerinde saklıdır — bu da onu madeni yağ ve gres endüstrisinin en çok tercih edilen deterjan hammaddelerinden biri hâline getirir.

 

Kalsiyum Petrolyum Sülfonat için kullanılan başlıca isimler ve ilişkili teknik arama terimleri; Calcium Petroleum Sulfonate, Calcium Petroleum Sulphonate, Kalsiyum Petrol Sülfonat, Petroleum Sulfonic Acids Calcium Salts, Sulfonic Acids Petroleum Calcium Salts ve Petroleum Calcium Sulfonate şeklindedir.

 

Calcium Sulfonate, Neutral Calcium Sulfonate, Neutral Calcium Petroleum Sulfonate ve Oil-Soluble Calcium Sulfonate terimleri de teknik aramalarda Kalsiyum Petrolyum Sülfonat ile ilişkilendirilir; ancak daha geniş veya farklı calcium sulfonate sınıflarını kapsayabilecekleri için birebir sinonim olarak değerlendirilmemelidir.

 

CAS No: 61789-86-4

EINECS: (tedarikçiye ve nötralizasyon derecesine göre değişir; belirli aşırı bazik gradeler için ayrı CAS/EINECS kayıtları da bulunabilir — örneğin C16-24 alkilbenzen sülfonik asit kalsiyum tuzu için CAS 70024-69-0, EINECS 274-263-7)

 

Genel yapı: Kalsiyum sülfonat sabunu + amorf kalsiyum karbonat + seyreltme yağı (aşırı bazik gradelerde)

Kalsiyum Petrolyum Sülfonat Nedir, Nasıl Sınıflandırılır?

Petrol rafinasyonundan elde edilen aromatik hidrokarbonların sülfonlanmasıyla önce petrol sülfonik asit oluşur; bu asidin kalsiyum bazı ile nötralize edilmesi ise kalsiyum petrolyum sülfonatı verir. Buraya kadarki aşama, ürünün "nötr" formunu tanımlar — yüzey aktif özellikleri olan ama ciddi bir alkali rezervi taşımayan bir sülfonat sabunudur.

Asıl teknik ayrım, bir sonraki adımda ortaya çıkar. Nötr sülfonat sabunu, karbon dioksit ile kontrollü bir karbonatlama reaksiyonuna sokulduğunda, stokiyometrik ihtiyacın çok üzerinde amorf kalsiyum karbonat parçacıkları sülfonat misellerinin içine hapsedilir. Bu işlem "aşırı bazikleştirme" (overbasing) olarak adlandırılır ve ürünün TBN değerini 20-30 seviyesinden 300-450 mg KOH/g aralığına kadar yükseltebilir. Piyasada TBN 150, TBN 300 ve TBN 400 gibi isimlerle anılan gradeler, işte bu farklı karbonatlama derecelerini ifade eder.

Tipik Fiziksel ve Kimyasal Özellikler

Aşağıdaki değerler, yaygın bir TBN 400 aşırı bazik kalsiyum petrolyum sülfonat gradesi için tipik aralıkları yansıtır; her tedarikçinin kendi teknik veri formu esas alınmalıdır.

Görünüm: Kırmızımsı-kahverengi, şeffaf, viskoz sıvı

Parlama noktası (COC): Yaklaşık 200°C

Kinematik viskozite (100°C): Yaklaşık 130 mm²/s

Yoğunluk (20°C): Yaklaşık 1200 kg/m³

Toplam baz sayısı (TBN): Yaklaşık 400 mg KOH/g (aşırı bazik gradelerde); nötr gradelerde ihmal edilebilir düzeyde

Kalsiyum içeriği: Yaklaşık %15

Kükürt içeriği: Yaklaşık %1,5

Su içeriği: Genellikle %0,05'in altında

Çözünürlük: Mineral baz yağlar, beyaz yağlar ve sentetik baz stoklarla iyi uyumluluk; suda çözünmez

TBN değeri arttıkça kalsiyum petrolyum sülfonatın kullanım alanı da değişir, çünkü her TBN aralığı farklı bir alkali rezerv ve viskozite profiline karşılık gelir:

Nötr / Düşük TBN (0-20 mg KOH/g civarı)

Ciddi bir asit nötralizasyon ihtiyacı olmayan, sadece yüzey aktivitesi ve hafif korozyon koruması istenen uygulamalarda kullanılır. Metal işleme sıvıları, hafif hizmet yağları ve bazı pas önleyici formülasyonlar bu gruba girer. Buradaki amaç deterjanlık değil, ıslatma ve film oluşturma özelliğidir.

Orta TBN (yaklaşık 150-250 mg KOH/g)

Hafif ila orta yükte çalışan endüstriyel yağlarda, hidrolik yağlarda ve bazı dişli yağlarında dengeli bir asit nötralizasyon kapasitesi sağlamak için tercih edilir. Aşırı yüksek viskoziteye ihtiyaç duyulmayan, ama yine de belirli bir alkali rezervin istendiği formülasyonlarda kullanılır.

Yüksek TBN (300-450 mg KOH/g)

Bu aralık, ağır hizmet motor yağları (özellikle yüksek kükürtlü yakıtla çalışan dizel motorlar), gemi motoru yağları ve endüstriyel kompresör yağları için kritik önemdedir — çünkü yanma sonucu oluşan asidik ürünleri sürekli nötralize ederek yağ ömrünü uzatır. Aynı zamanda TBN 400 gibi en üst aralıktaki gradeler, kalsiyum sülfonat kompleks gres üretiminde ana hammadde (precursor) olarak kullanılır; buradaki yüksek karbonat içeriği, gresin yüksek damlama noktası ve mükemmel su/tuz dayanımı kazanmasını sağlayan asıl faktördür.

Pratik özet:

Sadece yüzey aktivitesi/hafif koruma → nötr veya düşük TBN

Dengeli deterjanlık gereken endüstriyel yağlar → orta TBN

Ağır hizmet motor yağı, gemi yağı, kompresör yağı → yüksek TBN

Kalsiyum sülfonat kompleks gres üretimi → en yüksek TBN (300-450)

Seçim yaparken tek başına TBN değeri değil, hedeflenen kalsiyum içeriği, viskozite ve baz yağ uyumluluğu da birlikte değerlendirilmeli — çünkü yüksek TBN, genellikle daha yüksek viskozite ve daha yüksek kalsiyum içeriği ile birlikte gelir, bu da formülasyonun diğer bileşenleriyle uyumluluğu etkileyebilir.

Kullanım Alanları ve Endüstriler

Motor Yağı ve Endüstriyel Yağ Deterjan Katkısı

Aşırı bazik kalsiyum petrolyum sülfonat, krank kutusu yağlarında yakıt yanması sonucu oluşan asidik ürünleri nötralize eder, kurum ve çamur birikimini dağıtarak motor iç yüzeylerinin temiz kalmasına katkı sağlar. Özellikle kükürt oranı yüksek yakıtlarla çalışan ağır hizmet motorlarında, yüksek TBN değeri yağ ömrünü uzatan kritik bir parametre olarak öne çıkar.

Kalsiyum Sülfonat Kompleks Gres Üretimi

TBN 400 gibi yüksek bazik gradeler, kalsiyum sülfonat kompleks gres üretiminde ana hammadde (grease precursor) olarak kullanılır. Bu tip gresler; yüksek damlama noktası, mükemmel su dayanımı ve tuzlu ortama karşı üstün korozyon direnci ile bilinir, bu yüzden deniz uygulamaları ve ağır sanayi ekipmanlarında tercih edilir.

Korozyon Önleyici ve Pas Önleyici Formülasyonlar

Sülfonat grubunun metal yüzeye adsorbe olma eğilimi, ürünü metal işleme sıvılarında ve koruyucu yağlarda etkili bir korozyon önleyici katkı hâline getirir. Kalsiyum petrolyum sülfonat bu alanda hem bağımsız bir katkı hem de diğer korozyon inhibitörleriyle birlikte formüle edilen bir bileşen olarak kullanılabilir.

Ekstrem Basınç (EP) Özellikleri

Yüksek TBN gradeleri, greslere ve yağlara ekstrem basınç dayanımı kazandırma konusunda da katkı sağlar; bu özellik özellikle yüksek yük altında çalışan yatak ve dişli sistemlerinde tercih edilme sebebidir.

TBN Booster Olarak Katkı Paketlerinde Kullanım

Kalsiyum petrolyum sülfonat, akış noktası düşürücüler, viskozite indeksi iyileştiriciler, ZDDP tipi aşınma önleyiciler ve kül içermeyen dispersanlarla birlikte formüle edilerek çok bileşenli katkı paketlerinin (additive package) bir parçası olarak da kullanılır.

 

 

Nötr mü, Aşırı Bazik mi? Doğru Gradeyi Seçmek

Bu ürünü şartnamenize dahil etmeden önce yanıtlanması gereken birkaç soru vardır:

Formülasyonunuzda gerçek bir asit yükü nötralize edilecek mi, yoksa sadece yüzey aktivitesi mi hedefleniyor? Birinci durumda TBN 300-450 aralığında aşırı bazik bir grade, ikinci durumda düşük TBN'li nötr bir grade yeterli olur.

Ürün bir gres formülasyonunda mı kullanılacak, yoksa doğrudan bir yağ katkı paketinde mi? Gres üretiminde genellikle yüksek TBN'li, yüksek kalsiyum içerikli gradeler tercih edilirken, yağ katkı paketlerinde hedeflenen TBN, diğer deterjanlarla (kalsiyum fenat gibi) uyumluluk gözetilerek belirlenir.

Baz yağ tipi nedir? Mineral, beyaz yağ veya sentetik baz stoklarla uyumluluk gradeden gradeye farklılık gösterebilir; bu nedenle küçük ölçekli uyumluluk testi her zaman tavsiye edilir.

Depolama ve Taşıma

Ürün, sızdırmaz varil veya konteynerlerde, doğrudan güneş ışığından ve aşırı sıcaklıktan uzak, serin ve kuru bir alanda saklanmalıdır. Yüksek viskoziteli gradelerde, uzun süreli depolama sonrası homojenliğin bozulması olağan bir durumdur; kullanım öncesinde hafif ısıtma ile ürünün tekrar homojen hâle getirilmesi önerilir. Talebe göre varil, IBC konteyner veya dökme (bulk) sevkiyat seçenekleri sunulmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

TBN 400 ile TBN 300 kalsiyum sülfonat arasındaki fark nedir?

Aradaki temel fark, karbonatlama derecesi ve buna bağlı alkali rezervdir. TBN 400 grade, daha yüksek oranda amorf kalsiyum karbonat taşır ve bu sayede daha güçlü asit nötralizasyon kapasitesi sunar; ancak viskozite ve kalsiyum içeriği de buna paralel olarak artabilir.

Kalsiyum petrolyum sülfonat suda çözünür mü?

Hayır. Sodyum tuzunun aksine kalsiyum petrolyum sülfonat yağda çözünür bir üründür ve mineral baz yağlar, beyaz yağlar ile sentetik baz stoklarla uyumlu çalışacak şekilde tasarlanmıştır.

Bu ürün doğrudan gres olarak mı kullanılır?

Hayır, kalsiyum petrolyum sülfonat gresin kendisi değil, kalsiyum sülfonat kompleks gres üretiminde kullanılan bir ara hammaddedir (precursor); nihai gres formülasyonu için ek işlem adımları gereklidir.

Mevcut Doküman ve Belgeler

Ataman Kimya tarafından tedarik edilen her kalsiyum petrolyum sülfonat gradesi; TBN değerini, kalsiyum ve kükürt içeriğini, viskozite ve yoğunluk değerlerini belirten teknik veri formu (TDS), ilgili mevzuata uygun güvenlik bilgi formu (SDS) ve teslim edilen partiye özel analiz sertifikası (COA) ile birlikte sunulur. Bu belgeler, ürünü kendi formülasyon şartnamenize göre değerlendirmeniz ve tedarikçi onay sürecinizi tamamlamanız için gereklidir.

Formülasyonunuz İçin Doğru Kalsiyum Petrolyum Sülfonat Gradesi

TBN 300 mü, TBN 400 mü, yoksa nötr bir kalite mi ihtiyacınıza uygun — bu seçim doğrudan formülasyonunuzun hedefine, baz yağ tipine ve nihai üründe beklenen performansa bağlıdır. Ataman Kimya, motor yağı, endüstriyel yağ ve kalsiyum sülfonat kompleks gres üreticilerine grade seçiminde teknik destek sağlar ve tedarikçi onay sürecinizi hızlandıracak tüm dokümantasyonu sunar.